Кириш
Санаий объектлернинъ эр куньки чалышмасында белли бир хавфларгъа мутенасып олмагъан дикъкъат айырыла, дигерлери исе хроник шекильде эксик къыймет кесильген алда къалалар. Патлавлар я да къурулыш йыкъылувлары киби фелякетли вакъиалар деръал идаренинъ дикъкъатыны эмир этелер. Эмекнинъ зияде вакъты я да сарф материалларыны денъиштирюв киби адисевий масрафлар догърулыкънен излене. Лякин бу экстремаллар арасында бойле бир корь ер бар ки, о, завод операторларына йылына юз бинълернен долларгъа масраф эте, амма ич бир вакъыт къазанч ве зарарлар акъкъында малюматта пейда олмай.
Маддий топланув, копюр япув я да сычан тешиклери себебинден пейда олгъан плансыз силос токътав вакъты – бу о корь ердир.
Джума куню куньдюз цемент силосында сув чыкъарувны токътаткъанда, техник хызметчилернинъ огюнде таныш эсап пейда ола. Къол экипажынынъ кирмеси ве манианы темизлемеси ичюн зияде вакъыт ставкаларыны тёленъиз. Истефлер къурулгъанда ве аваландырув ерлештирильгенде учь-беш кунь махсулат джоюлувыны къабул этинъиз. Я да меселени невбеттеки планлы токътавгъадже къалдырынъыз ве даа да бозулмакъ хавфына тюшинъиз.
Эр бир вариант озь масрафларыны ташымакъта. Амма бу масрафларны системалы суретте излеген объектлер аз. Нетиджеде, планлаштырылмагъан силосларнынъ токътав вакътынынъ акъикъий икътисадий юкю гизли къалмакъта. Ве гизли меселелер сийрек алда етерли чезим алалар.
Бу макъаледе планлаштырылмагъан силос токътав вакътынынъ акъикъий фияты микъдарджа эсаплана, аньаневий джевап моделлери не ичюн ярдым этмегени тешкериле ве реактив инкъираз идаресинден проактив токътав вакътынынъ огюне кечювге кечмек ичюн черчиве косьтериле.
Биринджи къысым: Планлаштырылмагъан силос токътав вакътынынъ анатомиясы
Масрафларны эсапламадан эвель, планлаштырылмагъан силос токътав вакъты керчектен де насыл пейда олгъаныны анъламакъ керек. Механизмлерни оператив группалар яхшы анълайлар, амма системалы севиеде сийрек талиль этелер.
Энъ чокъ расткельген авале режими — разряднынъ узюльмесидир. Силос чыкъышындан материал акъмасыны кемерленюв себебинден токътай, мында чыкъарув ачылгъан ернинъ устюнде тургъун къуббе пейда ола, я да сычан тешиклери себебинден акъынты тар канал ярата, этрафтаки материал исе тургъан ерде къалмакъта. Эр эки хасталыкъ да, адет узьре, бир къач кунь я да афта девамында яваш-яваш инкишаф эте. Оператор башта бошатув вакъытларынынъ узун олгъаныны сезип ала. Сонъ аралыкълы акъынты. Сонъ бутюнлей токътамакъ.
Экинджи авале режими — бу къуветнинъ гъайып олувыдыр. Материал силос диварларында я да олю зоналарда топлана, бу исе сакълавнынъ эффектив колемини эксильте. Бу истисалны деръал токътатмай, амма объектни эксильген буфер запасынен чалышмагъа меджбур эте. Юкъарыдаки джерьянлар материалны беслемеге девам этселер, ашагъыдаки джерьянлар исе эксильген къулланув колеминден чеккенде, зорнен токътав хавфы эр саатнен арта.
Учюнджи бозукълыкъ режими — топланувнен багълы донатмаларнынъ зарарланмасыдыр. Разряд клапанлары, флюидли плиталары я да севие датчиклери этрафында топлангъан материал механик багъланувгъа, ялан косьтергичлерге я да компонентлернинъ бутюнлей чалышмамасына себеп ола биле. Сыгъын темизлев къарышмасы топланувнынъ озюнден дегиль де, топланув зарар кетирген ашагъы акъынты компонентининъ чалышмамасынен башлана.
Эр бир сценарийде гъайыпнынъ вакъты огюнде айтылмай. Бу огюнде айтылмагъанлыкъ – бу масрафларнынъ чокъусынынъ менбасыдыр.
Экинджи къысым: Догърудан-догъру масрафлар – корюнген, амма чокъ вакъыт янълыш къыймет кесильген
Силос бекленильмеген алда бошатылувны токътаткъанда, деръал масрафлар корюне, амма экс-анте бюджетте сыкъ-сыкъ эксик къыймет кесиле.
Биринджи догърудан-догъру масраф – бу авале эмек. Къапалы ерлерге кирмеге къабилиетли эль темизлев экипажлары планлы ишлер ичюн премиум ставкаларгъа эмир этелер. Аджеле чагъырувлар ичюн ставкалар, адет узьре, эллиден юз файызгъадже арта. Раатлыкъ ве байрам куньлери арттырыджылар къулланыла. Эмек къорчалавы кучьлю олгъан регионлардаки объектлер ичюн, керчек ишнинъ не къадар аз вакъыт талап этмесине бакъмадан, секиз я да атта он эки саат минималь чагъырув девамлылыгъы стандарттыр.
Экинджи догърудан-догъру масраф – хавфсызлыкънен багълы азырлыкъ. Эр бир адам силоскъа кирмезден эвель, атмосфераны сынамакъ ве токътамайып козетмек керек. Аваландырув донатмаларыны ерлештирмек керек. Къуртарыджылар ичюн беклев хадимлери кириш еринде ерлештирильмек кереклер. Шахсий къорчалав алетлерини, шу джумледен берильген ава респираторларыны, джюйрюклерни ве алякъа алетлерини киймек ве тешкермек керек. Бу шейлернинъ эр бири догърудан-догъру масраф ташымакъта. Олар бирлештирильгенде, темизлик экипажынынъ озю ичюн эмек масрафларына мусавий я да зияде ола биле.
Учюнджи догърудан-догъру масраф – бу скелет я да кириш донатмалары. Бир чокъ силослар диварларда я да конус шекилиндеки кесикте юксек ерлешкен топланув зоналарына бармакъ ичюн ички скелетлерни талап этелер. Къапалы ернинъ ичинде скелетлерни къурмакъ яваш, чокъ эмек талап эте ве озь хавфсызлыкъ талапларына бойсуна. Базы алларда скелетлерни ерлештирмек онынъ имкян берген темизлев ишлеринден чокъ вакъыт ала.
Дёртюнджи догърудан-догъру масраф – бу материалларнен чалышув ве ташлав. Силостан чыкъарылгъан материалны объекттен тышкъа чыкъармакъ керек. Эгер материал узун вакъыт сакълангъанда къаттылашса я да хусусиетлери денъишсе, оны истисал линиясына къайтарып кирсетмек я да къалдыкъларны ташламакъ ичюн ёлламакъ ичюн эзмек я да ишлемек керек ола биле. Эр бир ишлев адымы эмек, донатма ве ташув масрафларыны къоша.
Бу догърудан-догъру масрафлар, типик орта колемли силос вакъиасы ичюн джемиленгенде, чокъ вакъыт автоматлаштырылгъан темизлев донатмаларынынъ йыллыкъ амортизациясындан зияде олгъан ракъамларгъа ете. Амма оларгъа огюнде айтыла бильген эксплуатацион масрафлар дегиль де, низамсыз авале масрафлар оларакъ бакъылгъаны ичюн, олар сийрек алда сермае ятырымларыны козьден кечирювни къозгъайлар.
Учюнджи къысым: Догърудан-догъру масрафлар – гизли эксериет
Догърудан-догъру масрафлар, муим олсалар да, планлаштырылмагъан силос токътав вакътынынъ акъикъий икътисадий тесирининъ тек бир къысмыны тешкиль этелер. Буюк къысмы техник хызмет акъкъында счет-фактурада ич бир вакъыт пейда олмагъан догърудан-догъру масрафлардадыр.
Энъ муим догърудан-догъру масраф – гъайып олгъан махсулаттыр. Силос бошатмакъны токътаткъанда, ашагъы акъынтыдаки джерьянлар я явашлай, я да бутюнлей токътай. Цемент, электрик энергиясыны чыкъарув я да ашайт малларыны ишлемек киби девамлы истисал сааларында эр бир саат токътав вакъты махсулатны къайтарып оламагъан махсулатны эксильте. Айры истисалдан фаркълы оларакъ, анда зияде вакъыт сменалары гъайып этильген вакъытны къаршылай биле, девамлы джерьянлар чыкъыш кучюни даима джойалар.
Ёкъ этильген махсулатнынъ къыймети объектнинъ маржасына багълыдыр. Юксек маржалы махсулатлар я да къувет сынъырлангъан базарлар ичюн чыкъарылмагъан эр бир тонна къошумнынъ догърудан-догъру эксильмесини ифаде эте. Толу къуветке якъын чалышкъан объектлер ичюн планлаштырылмагъан он эки саат токътав биле черик йыллыкъ маддий нетиджелерни эмиетли дереджеде денъиштире биле.
Экинджи догърудан-догъру масраф – джедвельнинъ бозулмасына. Планлаштырылмагъан силос токътав вакъты къолайлы вакъытларда сийрек расткеле. О, раатлыкъ куньлери, талапнынъ энъ юксек девирлеринде я да истисал энди басым астында олгъанда, планлаштырылгъан токътавлардан бирден эвель ола. Планлаштырылмагъан вакъиа башкъа техник хызметлерни янъыдан планлаштырмагъа меджбур этсе, каскад тесирлери чокълаша. Турбинанынъ эки куньге кечиктирильген тешкерюви, чюнки силос темизлеви техник хызмет пенджересини сарф эте, бир къач афтадан сонъ айрыджа плансыз авалеге кетире биле.
Учюнджи догърудан-догъру масраф – логистика ве теминат зынджырынынъ тесиридир. Тап вакътында инвентаризация системаларынен чалышкъан я да къатты еткизюв пенджерелеринен муштерилерге хызмет косьтерген объектлер ичюн планлаштырылмагъан истисалнынъ бир кере токътатылмасы кечиккен еткизюв джеримелери, анълашма зарарлары я да муштерилернинъ яхшы ниетлерини джойувгъа себеп ола биле. Базы сааларда бир кере къачырылгъан юк муштерилернинъ эсабыны даима джоймакънен нетиджелене биле.
Дёртюнджи догърудан-догъру масраф – идаренинъ дикъкъатыдыр. Микъдарджа эсапламакъ къыйын олса да, заводнынъ мудири, техник хызметнинъ ёлбашчысы ве муэндислик ресурсларыны инкъиразгъа джевап берювге ёнельтмекнинъ акъикъий имкян фияты бар. Аджеле темизлев тедбирини идаре этмек ичюн сарф этильген вакъыт – бу ишанчлылыкъны юксельтюв лейхаларына, операторларны огретювге я да процесслерни оптималлаштырувгъа сарф этильмеген вакъыттыр. Бир йыл девамында плансыз сыкъ-сыкъ токътавларгъа огърагъан объектлер озь идаре этмек имкянларынынъ ольчюли бир къысмыны янгъынны яхшылаштырувгъа дегиль де, янгъын сёндюрювге сарф этелер.
Саанынъ ольчюлери бойле фикирге кетире ки, бир чокъ объектлер ичюн планлаштырылмагъан токътав вакътынынъ умумий догърудан-догъру масрафлары догърудан-догъру масрафлардан учь-беш коэффициентке зиядедир. Бунынъ ичюн догърудан-догъру темизлев масрафларында он бинъ доллар кетирген силос вакъиасы къошма отуз-элли бинъ доллар гизли масрафлар кетире биле. Лякин бу догърудан-догъру масрафлар ич бир бюджет сатырында пейда олмагъанындан, олар профилактик ятырымлар акъкъында къарарларгъа сийрек кирсетиле.
Дёртюнджи болюк: Адеттеки джевап модели ве онынъ гъайып олув шекиллери
Юкъарыда къайд этильген масрафларны козь огюне алгъанда, не ичюн бу къадар объектлер реактив, эльнен темизлев моделлерине таянмагъа девам этелер? Бунъа джевап тешкилятлар низамсыз масрафларны насыл къабул этелер ве ишлейлер.
Адеттеки джевап модели огюнде айтыла бильген шекильде ола. Силос бошатмакъны токътатып ола. Теминат группасы розетканы штанганен урмакъ я да мырылдатып урмакъ киби мувакъкъат ёлны амельге кечире. Мувакъкъат тюзетюв ярдым этмеген сонъ, объект авале темизлик подрядчикини чагъыра. Подрядчик ишни битире. Операциялар гъайрыдан башлана. Счет-фактура тёленди. Ве къалып невбеттеки сефер топланув тенкъидий севиелерге етсе текрарлана.
Бу модель бир къач себептен сакъланып къалмакъта. Биринджиден, эр бир айры вакъианынъ фияты, эмиетли олса да, сийрек алда сермае тасдикълав босагъаларыны къозгъамакъ ичюн етерли дереджеде буюк ола. Йигирми бинъ долларлыкъ авале темизлев акъкъында счет-фактура къолайсыз ола биле, амма оны чалышув бюджети ичине синъдирмек мумкюн. Эки юз бинъ долларлыкъ автоматлаштырылгъан темизлев системасы ичюн сермае соргъусы, идаренинъ такъдимнамеси ве чокъ йыллыкъ акъча къайтарым эсабы керек. Даа кичик, текрарлангъан масрафны, текрарлангъан масрафларнынъ джемиси ятырымдан тез ашса биле, буюк, бир керелик ятырымдан сиясий джеэттен тасдикъламакъ къолайджадыр.
Экинджиден, масрафлар ве файдаларнынъ вакъты бир-бирине келишмей. Автоматлаштырылгъан темизлев донатмаларынынъ файдасы келеджектеки чалышмамакътан къачынмакъ оларакъ омюрге кече. Амма къачынылгъан токътамакъ – бу ольчемек къыйын ве догърудан-догъру козетмек мумкюн олмагъан вакъианынъ олмамасыдыр. Профилактик донатмаларгъа ятырым япкъан завод идареджилери ятырымны контрафакттан къорчаламакъ кереклер, о олмаса не оладжакъ эди. Аджеле фактураларны тёлемеге девам этеяткъан оларнынъ меслекдешлери белли бир сарф этильген паралар ичюн битирильген белли бир ишни косьтермек мумкюнлер. Козьге корюнген масрафны парадоксаль шекильде акъламакъ, корюнмеген экономиядан къолайджадыр.
Учюнджиден, токътав вакъиаларынынъ тешкилий хатырасы къыскъадыр. Бир йылда бир объектте планлаштырылмагъан учь силос токътавы ола биле, эр бири муим бозувларгъа кетире. Амма автоматлаштырылгъан темизлев системасыны тасдикълагъан техник хызмет идаресининъ мудири о вакъиаларнынъ орталамасына эсасланып, ятырымны акъламакъ керек. Система ерлештирильген ве чалышкъан вакъыткъадже энъ ярамай вакъиаларнынъ конкрет тафсилятлары коллектив хатырлавдан гъайып олды. Ятырымны акълагъан агъры энди дуюлмай.
Бу арекет факторлары реактив моделлернинъ икътисадий джеэттен алчакъ олгъанда биле не ичюн сакъланып къалгъаныны анълаталар. Оларны енъмек ичюн эм масрафларнынъ эсабына, эм де инвестицияларнынъ акъланувына башкъаджа янашмакъ керек.
Бешинджи къысым: Профилактика ичюн черчиве – эгри ёлны кочюрмек
Реактив инкъиразгъа джевап берювден проактив токътав вакътынынъ огюне кечювге кечмек учь севиеде денъишмелерни талап эте: ольчю, технология ве джерьян.
Ольчю севиесинде объектлер планлаштырылмагъан силос токътав вакътынынъ толу фиятыны козетип башламакъ кереклер. Бу тек авале темизлевнинъ догърудан-догъру масрафыны дегиль де, гъайып этильген махсулатнынъ къыйметини, джедвельнинъ бозулмасынынъ фиятыны ве идаренинъ дикъкъатына айырылгъан параны къаплап алмакъ демектир. Буны вакъиалар акъкъында фикирлерни язмакъ ичюн къошулгъан адий шаблон беджере биле. Энъ муими – изченлик. Эр бир вакъиа, колемине бакъмадан, айны бир масраф талилини ала. Тек толу малюматларнен акъикъий икътисадий юкни анъламакъ мумкюн.
Технология севиесинде объектлер кириш сербест темизлев ве тешкерюв донатмаларыны сатын алув фияты дегиль де, саипликнинъ умумий фияты эсасында къыймет кесмек кереклер. Бир авале вакъианынъ бир къысмыны сарф этеджек тефтиш роботлары топланув агъыр севиелерге етмегендже эртеден хабер эте билелер. Операторны огретмекни талап этмек ичюн узакътан йыкъыджы донатмаларны бир къач силосларда я да атта бир къач объектлерде пайлашмакъ мумкюн. Инвестиция иши тек донатманынъ фияты дегиль де, огюне кечильген меселелернинъ толу фияты иле къыймет кесильгенде кескин шекильде яхшылаша.
Процесс севиесинде силосларны темизлев планлы теминлев системаларына къошулмакъ керек. Бу узакътан я да роботлаштырылгъан усулларнен планлы тефтишлер демектир. Бу, бутюнлей токътамакътан зияде ольчев топланув севиелерине эсасланып, къарышув ичюн триггер нокъталарыны бельгилемек демектир. Ве бу эр бир аваледен сонъ авале пара талап этмектен зияде, огюнде айтыла бильген эксплуатацион масраф оларакъ профилактик темизлев ичюн бюджет айырмакъ демектир.
Реактивтен профилактикке кечюв бутюн планлаштырылмагъан вакъиаларны деръал ёкъ этмекни талап этмей. О, оларнынъ сыкълыгъыны ве агъырлыгъыны эксильтмекни талап эте. Йылда учь плансыз силос токътавыны кечирген объект башта бирини, сонъра исе о вакъиалардан экисини профилактика ичюн нишан ала биле. Эр бир огге сюрюльген вакъиа ольчевли экономия мейдангъа кетире, оларны илеридеки профилактика имкянына янъыдан сарф этмек мумкюн. Бу муреккеплештириджи тесир, бир кере башлангъан сонъ, тезлеше.
Алтынджы къысым: вакъиаларнынъ шекиллери – мувафакъиетли профилактика насыл корюне
Конкрет объект малюматларыны гизлилик анълашмалары олмадан пайлашмакъ мумкюн олмаса да, мувафакъиетли профилактик программалар боюнджа козьде тутулгъан шекиллер изчен ве ибретлидир.
Бир шекильде, черик йыллыкъ роботлаштырылгъан тефтишлерни кирсеткен объектлер он эки ай ичинде планлаштырылмагъан силос токътав вакъиаларыны ярыдан зияде эксильттилер. Тефтиш малюматлары техник хызмет группаларына авале вазиетлерге джевап бермек ерине, планлы токътавлар вакътында темизликни планлаштырмагъа имкян берди. Тефтиш программасынынъ фияты бир авале вакъианынъ фияты- дан аз эди.
Башкъа бир шекильде, озь энъ проблемли силослары ичюн узакътан йыкъыджы донатмаларгъа ятырым япкъан объектлер алты айдан аз озь акъкъыны къайтарув девирлерини корьдилер. Эвде окъутылгъан хадимлер тарафындан ишлетильген донатма топлангъан шейлерни куньлернен дегиль де, саатлернен темизлей эди. Ялынъыз истисал зарарынынъ эксильмеси ятырымны акълады.
Учюнджи шекильде янъы силосларда менбаларны эксильтюв модификацияларыны мевджут силосларда роботлаштырылгъан тефтишнен бирлештирген объектлер бутюн сакълав паркында топланувнен багълы токътав вакъытларынынъ девамлы эксильмесине наиль олдылар. Янъы силосларда энъ аз темизлик керек эди. Мевджут силослар малюматлар эсасында макъсатлы къарышув алдылар. Силосларны темизлемек ичюн умумий хызметнинъ фияты донатмаларнынъ чалышув вакъты арткъан сайын биле эксильди.
Бу къалыпларнынъ умумий элементлери бар. Ольчю арекеттен эвель келе. Технология янъы иш усулларыны ачмагъа имкян бере. Процесс денъишмелери файданы девам эте. Ве биринджи ятырым, истер тешкерюв донатмаларына, истер йыкъыджы алетлерге, истер муэндислик денъиштирювлерине олсун, онынъ огюне кечкен меселелернинъ фияты иле акълана.
Хуляса
Плансыз силоснынъ токътавлары табиатнынъ арекети дегиль. О, гъайыпкъадже илерилемеге рухсет этильген топланувнынъ огюнде айтыла бильген нетиджесидир. Масрафлар муимдир, объектлернинъ чокъусы эсапкъа алгъанындан чокъ буюктир. Ве чезимлер бар, исбатлангъан ве эп енгиль ола.
Профилактик темизлев программаларыны кениш таркъалмагъа маниа олгъан шей техникий джеэттен имкянлылыкъ дегиль де, тешкилий инерциядыр. Реактив моделнинъ масрафлары бир къач бюджет сатырлары боюнджа гизлидир. Профилактик моделнинъ файдасы олып кечмеген вакъиаларгъа багълана. Ве сермае ятырымларыны тасдикълагъан къарар чыкъарувджылар авале чагъырувларнынъ эр куньки ынджынувындан изоляциялангъанлар.
Бу инерцияны бозмакъ ичюн токътав вакътынынъ масрафлары насыл ольченильгени ве хабер этильгенинде денъишюв керек. Завод идареджилери гъайып олгъан махсулатны, джедвельнинъ бозулмасыны ве идаренинъ дикъкъатыны башкъа тарафкъа джойгъаныны да къошып, толу масрафлар ресимини такъдим эте бильгенде, профилактик темизлев ичюн инвестиция иши ачыкъ ола. Бир планлаштырылмагъан вакъиадан къачынмакътан эльде этильген экономия чокъ вакъыт онынъ огюне кечмек ичюн керек олгъан донатмаларнынъ фияты зияде ола.
Реактив режимде даа чалышкъан объектлер ичюн биринджи адым ольчюдир. Невбеттеки планлаштырылмагъан силос вакъиасыны толу масрафлар эсабынен изленъиз. Джемини тешкерюв роботынынъ я да узакътан йыкъув алетининъ фияты иле тенъештиринъиз. Бошлукъ, бир кере корюнген сонъ, арекет талап эте.
Экинджи адым – пилот амельге кечирюв. Бир силос, бир меселе, бир къарышувны сечип алынъыз. Нетиджени ольче. Эсаплангъан шейни весикъалаштырынъыз. Ишанч догъурмакъ.
Учюнджи адым – ольчюлештирюв. Профилактика амелиятларыны къошма силосларгъа да кенишлетмек. Силосларны темизлевни стандарт хызмет джедвеллерине къошмакъ. Объектни инкъиразгъа джевап берювден ишанчлылыкъкъа авуштырынъыз.
Планлаштырылмагъан силоснынъ токътав вакъты паалыдыр. Амма онынъ да огюне кечмек мумкюн. Алетлер бар. Икътисадият чалышмакъта. Тек бир эксик элемент – башламакъ къарары.
