Силостан бутюн джыйма материалларны чыкъармакъ бир киби къыйын дегиль. Базылары исе минималь къарышувнен акъып чыкъа. Башкъалары исе куньлернен мырылдамакъ, кесмек ве къазмакъны талап этелер. Материалларнынъ темизлев къыйынлыгъынен не ичюн фаркълангъаныны анъламакъ – бу темизлевнинъ семерели стратегияларыны уйдурмакъ ве уйгъун къарышув усулларыны сечип алмакъ ичюн биринджи адымдыр.
Бу макъаледе темизлевнинъ къыйынлыгъыны бельгилеген материал хусусиетлери акъкъында амелий малюмат берильген. О, эр бир хусусиетнинъ топланув арекетине ве темизлев талапларына насыл тесир этеджеги анълатыла. О, завод муэндислери озь материалларына характеристика бермек ичюн япып оладжакъ адий тестлерни теклиф эте. Ве о, темизлев усулларыны материал хусусиетлерине келиштирмек акъкъында ёлланма бере.
Парчачыкъларнынъ колеми ве даркъалувы .
Парчачыкъларнынъ колеми энъ корюнген материал хусусиетидир, ве о, темизлевнинъ къыйынлыгъына догърудан-догъру тесир эте.
Парчачыкълары беш миллиметрге якъын олгъан къаба материалларны, адет узьре, индже материаллардан темизлемек къолайджадыр. Парчачыкъларнынъ бирлем массасына юзюнинъ мейданлыгъы аз, демек, япышув кучьлери ичюн мейданлыкъ аз. Олар да бирлешкен кемерлерни аз мейдангъа кетирелер. Механик кемерлер буюк парчачыкълар бири-бирине якъынлашкъанда пейда ола биле, лякин оларны, адет узьре, индже материаллардаки бирлешкен кемерлерден къолайджа сындырмакъ мумкюн.
Юз микрондан кичик парчачыкълары олгъан индже материалларны темизлемек эппейи къыйындыр. Бирлем массагъа юксек юзюнинъ мейданлыгъы кучьлю ван дер Ваалс кучьлери ве электростатик чекишлернинъ инкишаф этмесине имкян бере. Индже материаллар басым астында пекиле ве вакъыт кечтикче къавийлик алалар. Олар механик бозувгъа къаршы тургъан къою, къатты чёкюндилерни мейдангъа кетире.
Тек орта ольчю дегиль де, парчачыкъларнынъ ольчю пайлашмасы да муимдир. Кенъ ольчюли пайлашкъан, яни буюк ве кичик парчачыкъларнынъ къарышыгъы олгъан материалларны, тар пайлашкъан материалларгъа коре, чокъ вакъыт темизлемек къыйынджа ола. Кичик парчачыкълар буюк парчачыкълар арасындаки бошлукъларны толдурып, юксек бирлешювге малик олгъан къою къаплама яраталар.
Парчачыкъларнынъ колемини амелий къыймет кесмек ичюн лаборатория донатмалары керекмей. Стандарт экранлар ярдымынен япылгъан адий элек талили файдалы малюмат бере. Завод муэндислерининъ чокъусы ичюн уйгъун фаркъ — материалнынъ адий алетлернен ишлетмек ичюн етерли дереджеде къаба олгъаны я да кучьлю донатма я да сув акъымы керек олгъан къадар индже олгъаныдыр.
Дымлылыкънынъ микъдары
Дымлыкъ — эксериет джыйма материаллар ичюн темизлев къыйынлыгъынынъ тек энъ муим факторыдыр. Къуру ве сербест акъкъан материал дымлыкъ арткъанда япышкъан ве арекетсиз ола биле.
Дымлыкънынъ тесири материалгъа багълыдыр. Бир чокъ тозлар ичюн сынъырлы дымлыкъ бар, онынъ устюнде акъынты ишанчсыз ола. Бу севиеден ашагъыда материал озюни сербест акъкъан къатты мадде киби алып бара. Онынъ устюнде материал дымлыкънен арткъан бирлешюв къавийлигини инкишаф эте. Критик дымлыкъ севиеси пек чешиттир. Цемент бир файызгъадже дымлыкъ севиесинде тесир косьтермек мумкюн. Башкъа материаллар проблемли олмаздан эвель он файыз ве даа чокъкъа чыдай билелер.
Дымлыкъ да темизликке экинджи дереджеде тесир эте. Тыкъынтыны ёкъ этмек ичюн сув къошулгъанда, я да сув акъымы ярдымынен, я да конденсация ярдымынен къалгъан материалнынъ къаттылашмасына я да ерлешмесине себеп ола биле. Цемент ве лимон – сув къошмакъ меселени яхшылаштырмакътан зияде, даа бетерлештирген классик мисальдир.
Дымлылыкъны ольчемек ичюн адий донатмалар керек. Дымлыкъны ольчеген алет я да лаборатория фурны микъдарджа малюмат бере биле. Атта бир авуч материалны сыкъып, онынъ бир ерде тутулгъаныны козетмек киби кейфиетли баалав темизлев стратегиясы къарарларыны къабул этмек ичюн файдалы малюмат бере.
Дымгъа сезимли материалларнен чалышкъан объектлер ичюн дымны идаре этмек чокъ вакъыт темизлевни идаре этмектен зияде эффектив ола. Дамнынъ тыкъылувыны яхшылаштырмакъ, кириш ве чыкъышны яхшылаштырмакъ, кондиционерли ава дымлыкънынъ кирмесини эксильтмеге ве темизлевнинъ сыкълыгъыны эксильтмеге ярдым эте.
Бирлик ве раатланув кошеси .
Бирлешюв — бу джыйма материалнынъ ички къавийлигидир. Юксек бирлешювге малик олгъан материаллар бири-бирине япышалар ве акъынтыгъа къаршы чыкъалар. Алчакъ бирлешмеси олгъан материаллар къолайлыкънен акъалар.
Бирлешюв чокъ вакъыт парчачыкъларнынъ колеми ве дымлыгъынен багълы ола, амма бу айры бир хусусиеттир. Базы индже, къуру материалларнынъ бирлешмеси алчакъ ве олар сербест акъалар. Дигерлери исе, къуру олгъанда биле, парчачыкъларнынъ шекили я да электростатик тесирлери себебинден юксек бирлешювге маликлер.
Раатлыкъ кошеси бирликнинъ амелий косьтергичидир. Бу, материал йыкъылмаздан эвель, оны джыймакъ мумкюн олгъан энъ буюк кошедир. Раатланув кошелери алчакъ, отуз градустан эксик олгъан материалларнынъ бирлешмеси алчакъ ве олар къолайлыкънен акъалар. Юксек раатланув кошелери олгъан, къыркъ беш градустан зияде олгъан материаллар юксек бирлешювге маликлер ве оларны акъмакъ къыйындыр.
Раатлыкъ кошесини ольчемек ичюн тек материалны тегиз юзюне тёкип, пейда олгъан конуснынъ кошесини ольчемек керек. Бу тестни завод лабораториясында я да атта техник хызмет тюкянында кичик нумюненен япмакъ мумкюн.
Юксек когезиялы материаллар темизлевнинъ даа агрессив усулларыны талап этелер. Саде титрев я да штанга етерли олмай биле. Кучьлю сындырыджылар, сув акъымы я да узакътан ишлетильген йыкъыджы донатмалар керек ола биле. Алчакъ когезиялы материалларны чокъ вакъыт титрев я да штанга ярдымынен темизлемек мумкюн.
Къаттылыкъ ве абразивлик .
Къаттылыкъ — бу материалнынъ механик бозувгъа къаршы турмасыдыр. Къатты материалларны сындырмакъ къыйын. Юмшакъ материалларны сындырмакъ къолай.
Къаттылыкъ материал къатты чёкюндилерге пекитильген сонъ эмиетли ола. Цемент чёкюндилери бетоннен тенъештирильген къаттылыкъкъа ете биле. Белли бир химиявий ара мадделер механик сындырыджыларгъа къаршы тургъан сонъ дередже къатты къабукълар мейдангъа кетире билелер.
Абразивлик къаттылыкънен багълы, амма материалнынъ донатмагъа тесирини бильдире. Абразив материаллар сындырыджыларнынъ уджларыны, кесюв алетлерини ве силос тышлыкъларыны эскиртелер. Юксек абразивлик темизлевнинъ фиятыны ве силоснынъ зарарыны арттыра.
Къаттылыкъны сынамакъ ичюн махсус донатмалар керекмей. Минераль къаттылыкъны сынавгъа бенъзеген адий тырнакъ сынавы къаба бир къыймет кесювни темин эте биле. Джеп пычагъынен тырнамакъ мумкюн олгъан материаллар йымшакъ ола. Пычакъны тондургъан материаллар къатты ола. Ич де тырналып оламайджакъ материаллар пек къатты ве оларны чыкъармакъ ичюн махсус донатмалар керек оладжакъ.
Къатты материалларны чыкъарувнынъ биринджи усулы оларакъ чокъ вакъыт сув акъымы керек ола. Сув акъымы къатты чёкюндилерни механик сындырыджыларнынъ башындан кечирген эскирювсиз кесе. Сув басымы материалнынъ къаттылыгъына келишмек керек. Даа йымшакъ материаллар зияде басымдан зарарлана биле.
Акъынты функциясы ве сыкъылув къабилиети .
Акъынты функциясы — бу материалгъа къоюлгъан кергинлик ве онынъ акъынты къабилиети арасындаки багъдыр. О, акъынты арекетининъ энъ толу характеристикасыдыр, амма оны догъру бельгилемек ичюн лаборатория сынавлары керек.
Амелий макъсатлар ичюн сыкъыштырув акъынты функциясы ичюн прокси вазифесини беджере. Сыгъдырылув — бу мадде басымгъа огърагъанда пейда олгъан колемнинъ эксильмесидир. Юксек сыкъылув къабилиетине малик олгъан мадделернинъ акъмасы, адет узьре, къыйын ола, чюнки парчачыкълар сыкъ-сыкъ пекиле.
Сыгъдырылувнынъ адий сынавы градуированный цилиндрге материал нумюнеси къойып, белли бир агъырлыкъны къойып, колемнинъ эксильмесини ольчемекни козьде тута. Башлангъыч колемнинъ фаизлери оларакъ колемнинъ эксильмеси — бу сыкъылувдыр. Сыгъдырув къабилиети отуз файыздан зияде олгъан материаллар юксек сыкъылув къабилиетине малик ве акъмакъ къыйын сайыла.
Юксек сыкъылувгъа малик олгъан материаллар силоснынъ дизайнына ве темизлевнинъ сыкълыгъына мукъайтлыкънен дикъкъат этмекни талап этелер. Олар сакълангъанда къаттылашмагъа мейильлидирлер ве аз сыкъылгъан материалларгъа коре, оларны сыкъ-сыкъ темизлемек керек ола биле. Ава топлары я да флюидизаторлар киби акъынты ярдымджылары сыкъылгъан материаллар ичюн чокъ вакъыт файдалы ола.
Сыджакълыкъкъа сезимлилик .
Сыджакълыкъ эм материалнынъ хусусиетлерине, эм де темизлев джерьянына тесир эте. Базы материалларны къыздыргъанда, оларны ишлетмек къолай ола. Башкъалары исе агъырлашалар.
Сыджакънен йымшакълашкъан материаллар, меселя, белли бир катранлар я да асфальтлар, къыздырылгъанда темизлемек къыйын ола биле, чюнки олар япышкъан ола. Сыджакънен кенишлеген мадделернинъ сыкълыгъы азлашып, къолайджа акъып кетелер. Араретнинъ тесири материалгъа хастыр ве эр бир вазиет ичюн бельгиленмек керек.
Сыджакълыкъ да хавфсызлыкъкъа тесир эте. Электростанциялардан чыкъкъан учуджы куль киби сыджакъ мадделер олгъан силослар ишчилер ве донатмалар ичюн иссилик хавфыны догъура. Сыджакъ силосларны темизлемек ичюн къошма хавфсызлыкъ тедбирлери керек.
Сыджакълыкъкъа сезимлиликнинъ амелий манасы шунда ки, темизлев стратегиясы сыджакълыкъкъа коре денъишмек керек ола биле. Этраф муитнинъ араретинде чалышкъан усул юксельген араретте чалышмай биле. Сыджакълыкъкъа сезимли материалларнен чалышкъан объектлер темизлевни планлаштыргъанда араретни козь огюне алмакъ кереклер.
Химиявий хусусиетлери .
Мадденинъ химиявий хусусиетлери эм онынъ акъув арекетине, эм де темизлев ишлерининъ хавфсызлыгъына тесир эте.
Сувнен реакциягъа кирген мадделерни, меселя, цемент, лимон я да базы химиявий катализаторларны, дымлыкъ кирсетильгенде, темизлемек къыйынлаша. Бир чокъ материаллар ичюн эффектив олгъан сув акъымы бу материаллар ичюн келишмей. Механик ёлнен чыкъарув энъ яхшы усулдыр.
Коррозиягъа къаршы олгъан материаллар махсус ишлевни талап этелер. Экши я да эсас материаллар донатмаларгъа зарар кетире ве ишчилерге зарар кетире биле. Коррозиягъа къаршы материаллар ичюн къулланылгъан темизлев донатмалары келишкен материаллардан япылмакъ керек ве махсус темизлев процедураларыны талап эте биле.
Зеэрли я да хавфлы олгъан материаллар къатты хавфсызлыкъ тертибатларыны талап этелер. Темизлев усулы тоз пейда олувынынъ ве чыкъмасынынъ огюне кечмек керек. Персоналнынъ тесирини энъ эксик дереджеге еткизмек ичюн хавфлы материаллар ичюн узакътан ишлетильген донатмалар сыкъ-сыкъ сечиле.
Хавфсыз темизлев усулларыны сечип алмакъ ичюн материалнынъ химиявий хусусиетлерини анъламакъ пек муимдир. Материал хавфсызлыгъы акъкъында малюмат листинде бу малюмат берильген ве эр бир темизлев амелиятындан эвель оны козьден кечирмек керек.
Амелий баалав усуллары .
Завод муэндислери озь материалларыны темизлевни планлаштырмакъ ичюн файдалы малюмат берген адий, эксик фиятлы усулларнен къыймет кесе билелер.
Авуч тести энъ саде баалавдыр. Бир авуч материал алып, оны сыкъынъыз. Эгер о, чыкъарылгъанда парчаланса, онынъ бирлешмеси алчакъ ола. Эгер о, бир копчекте тутулса, онынъ юксек бирлешмеси бар. Авуч сынавы да дымлыкъны косьтере. Эгер материал элинде дымлыкъ къалдырса, о дымдыр.
Къазыкъ тести раатланув кошеси малюматларыны бере. Материалны тегиз ерге тёкип, къазыкънынъ кошесини ольче. Алчакъ коше яхшы акъынтыны косьтере. Юксек коше акъынтынынъ зайыф олгъаныны косьтере.
Тырнакъ сынавы къаттылыкъны косьтере. Материалны джеп пычагъынен тырнамагъа тырышынъыз. Эгер о къолайлыкънен тырналса, йымшакъ ола. Эгер тырналмагъа къаршы турса, къатты ола. Эгер оны тырнамакъ мумкюн олмаса, пек къатты ола.
Сув сынавы дымлыкъкъа сезимли олгъаныны косьтере. Бир нумюнеге аз сув къошмакъ керек. Эгер материал ерлешсе я да къаттылашса, сув акъызмакъ догъру дегиль. Эгер материал бош къалса, сув акъымы эффектив ола биле.
Чёкюв сынавы сыкъылувны косьтере. Шеффаф савутны материалнен толдурынъыз, басым япынъыз ве колемнинъ эксильмесини ольченъиз. Юксек колемнинъ эксильмеси юксек сыкъылув ве акъувнынъ къыйынлыгъыны косьтере.
Бу сынавлар догъру дегиль. Олар лаборатория сынавларынынъ ерини алмайлар. Амма олар темизлев усулыны сечип алмакъ ичюн файдалы ёлбашчылыкъ этелер ве оларны бедава алмакъ мумкюн.
Темизлев усулларына хусусиетлерни келиштирюв .
Ашагъыдаки ёлланмада материалнынъ хусусиетлерини темизлев усулларына келиштирмек ичюн темель берильген.
Буюк парчачыкълар ве алчакъ дымлыкълы къуру, алчакъ когезиялы материалларны темизлемек энъ къолайдыр. Адет узьре, титрев я да штанга етерлидир. Эгер темизлик ич де керек олса, оны адий алетлернен япмакъ мумкюн.
Алчакъ дымлы, лякин кичик парчачыкълы къуру, индже материаллар бирлешюв кучьлери себебинден даа къыйын ола биле. Ава топлары я да флюидизаторлар чокъ вакъыт тесирли ола. Инат тыкъынтылар ичюн узакътан идаре этильген донатмалар керек ола биле.
Дымлылыгъы юксек олгъан дымлы материалларны механик ёлнен темизлемек къыйын, чюнки материал алетлерге ве донатмаларгъа япыша. Сув акъымы эффектив ола биле, лякин тек материал сувнен реакциягъа кирмегенде. Сувгъа сезимли материаллар ичюн дымлыкъны мукъайтлыкънен идаре этип, механик ёлнен чыкъармакъ керек.
Юксек къаттылыкъкъа малик олгъан къаттылаштырылгъан материаллар кучьлю усулларны талап этелер. Гидравлик сындырыджыларнен узакътан идаре этильген йыкъыджы донатмалар энъ яхшы усулдыр. Юксек басымда сув акъызмакъ да тесирли ола биле. Къаттылаштырылгъан материаллар ичюн эль алетлеринен эльнен кирмек келишмей.
Абразив материаллар ичюн къатты донатмалар керек. Сындырыджынынъ уджлары ве кесюв алетлери тез эскире. Донатмаларны бакъмакъ пек муимдир. Материалнен алякъада олгъан агъырувы къысымлары олмагъан сув акъымы зияде меракълы ола биле.
Хавфлы материаллар ичюн узакътан усуллар керек. Кадрларнынъ киришинден къачынмакъ керек. Узакътан ишлетильген, догъру бакъылгъан ве ишлетильген донатмалар стандарт ёнелиштир.
Профилактик планлаштырувда маддий къыймет кесювден файдаланув .
Маддий баалав бир керелик иш дегиль. Маддий хусусиетлер менба, ишлев ве сакълав шараитлерине коре денъише. Даима баалав темизлев усуллары уйгъун къалмасыны теминлей.
Янъы маддий менба пейда олгъанда, бу макъаледе тасвирленген адий тестлерни кечиринъиз. Нетиджелерни эвельки материалларнен тенъештиринъиз. Эгер янъы материал эп фаркълы олса, темизлевнинъ сыкълыгъыны ве усулларыны уйгъунлаштырынъыз.
Мевсим денъишмелери дымлыкъкъа тесир этсе, темизлев тертибатларыны тюзетинъиз. Язда къуру олгъан материаллар къышта дым ола биле. Темизлик планында бу мевсим денъишмелери эсапкъа алынмакъ керек.
Материалнынъ сакъланув муддети денъишкенде, онынъ хусусиетлерине янъыдан къыймет кесинъиз. Чокъ вакъыт сакълангъан материаллар къаттылашып, темизлемек къыйынлашмакъ мумкюн. Эгер сакълав вакъты артса, темизлевни даа зияде япмакъ керек ола биле.
Маддий баалавларнынъ нетиджелерини весикъалаштырынъыз. Эр бир силос ве эр бир материал чешити ичюн материал хусусиетлери акъкъында язувны алып барынъыз. Бу языны темизлик къарарларыны къабул этмек ве инкишаф этеяткъан проблемлерни косьтере бильген ёнелишлерни бельгилемек ичюн къулланынъыз.
Хуляса
Темизлевнинъ къыйынлыгъыны маддий хусусиетлер бельгилей. Бу хусусиетлерни анъламакъ завод муэндислерине темизлевнинъ уйгъун усулларыны сечип алмагъа, темизлев вакътыны ве фиятыны эсапламагъа, профилактик бакъувны планлаштырмагъа имкян бере.
Бу макъаледе тасвирленген адий къыймет кесюв усуллары махсус донатмасыз эр бир завод муэндисининъ элиндедир. Авуч сынавы, къазыкъ сынавы, тырнакъ сынавы, сув сынавы ве ерлешюв сынавы темизлев къарарларыны къабул этмек ичюн ёл косьтерген амелий малюматны берелер.
Материалларнынъ чокъусы ичюн энъ муим хусусиет — дымлыкътыр. Къуру материаллар сылакъ материаллардан къолайджа акъалар. Дымлыкъны идаре этмек чокъ вакъыт энъ самимий профилактик чаредир. Дымлылыкъны идаре этип оламагъан материаллар ичюн темизлев усулларыны оларнынъ башкъа хусусиетлерине коре сечип алмакъ керек.
Парчачыкъларнынъ колеми, бирлешмеси, къаттылыгъы, сыкъылув къабилиети, араретке сезимлилиги ве химиявий хусусиетлери темизлевнинъ къыйынлыгъына тесир эте. Темизлев усулыны бу хусусиетлерге келиштирмек мувафакъиетнинъ имкяныны арттыра ве темизлевнинъ вакътыны ве фиятыны эксильте.
Озь материалларыны анълагъан завод муэндислери темизлик акъкъында къарарларны даа яхшы къабул этелер. Олар белли бир джедвель боюнджа дегиль де, керек олгъанда темизлейлер. Олар эльде олгъан усулларны дегиль де, чалышкъан усулларны сечип алалар. Ве олар маддий хусусиетлер силоснынъ чалышувына насыл тесир этеджегини эвельден билип, проблемлернинъ огюне кечелер.
