Силосларны темизлемек санайы объектлеринде энъ хавфлы мунтазам техник хызметлерден биридир. Ишчилер ава сынъырлы олгъан, йыкъыла бильген тургъун олмагъан материал олгъан, зеэрли я да оксиген эксиклиги олгъан атмосфера олгъан къапалы ерлерге кирелер. Донатмалар урба я да мучелерни тутып оладжакъ арекеттеки къысымларнен тар ерлерде чалышалар. Ве иш чокъ вакъыт вакъыт басымы алтында япыла, чюнки истисал беклей.
Бу хавфларгъа бакъмадан, бир чокъ объектлер силосларны темизлемеге стандарт мукъайтлыкъ тедбирлеринен адисевий иш киби бакъалар. Бу ёнелиш етерли дегиль. Эр бир силос, эр бир материал ве эр бир темизлев усулы озьгюн хавфлы комбинацияны такъдим эте, оларны иш башланмаздан эвель бельгилемек ве идаре этмек керек.
Бу макъаледе силосларны темизлемекнинъ хавфсызлыгъы акъкъында амелий ярдымджы малюмат бериле. О, хавфлылыкънынъ эсас категорияларыны тарифлей, белли бир вазиетлер ичюн хавфлылыкъларны насыл къыймет кесмек кереклигини анълата ве алчакъ фиятларнен амельге кечириле бильген незарет тедбирлерини теклиф эте. Дикъкъат завод муэндислери ве техник хызметнинъ незаретчилери хавфны эксильтмек ичюн япып оладжакъ амелий арекетлерге джельп этиле.
Атмосфера хавфлары .
Силос ичиндеки атмосфера сийрек алда тышкъы аванен бир ола. Оксигеннинъ севиеси маденнинъ паслангъаны, органик мадделердеки биологик фаалиет я да башкъа газлардан ер денъиштирюв себебинден эксиле биле. Зеэрли газлар материалнынъ газланувындан, парчаланувындан я да химиявий реакциялардан пейда ола биле. Янгъынгъа къаршы газлар я да тоз патлав хавфыны ярата биле.
Оксигени эксиклиги — силосларда энъ чокъ расткельген атмосфера хавфыдыр. Адий авада тахминен йигирми бир файыз оксиген бар. Он докъуз ярым файыздан ашагъы олгъанда, ишчилернинъ акъыл ве координациясы зайыфлашып башлай. Он алты файыздан ашагъы олгъанда, беден чалышувы эп эксиле. Он эки файыздан ашагъы олгъанда, анъ гъайып ола. Олюми он файыздан ашагъы дакъкъалар ичинде ола.
Оксиген эксиклигининъ себеплери чешиттир. Тот баскъан челик оксигенни сарф эте. Ашлыкъ я да агъач махсулатлары киби органик мадделер микробларнынъ фаалиети вастасынен оксигенни сарф этелер. Янгъынны сёндюрмек я да материалны сакъламакъ ичюн къулланылгъан инерт газлар оксигеннинъ ерини денъиштирелер. Атта мадденинъ озю де, эгер о, узун вакъыт сакълангъан олса, химиявий реакциялар вастасынен оксигенни сарф эте биле.
Зеэрли газлар да чокъ расткеле. Белли бир материалларда кварцлы водород, углекислый газ ве кварцлы диоксид ола биле. Метан ве башкъа янгъынгъа къаршы газлар топлана биле. Конкрет хавфлылыкълар материалгъа ве сакълав шараитлерине багълыдыр.
Атмосфера хавфлылыгъыны тешкерюв чареси – бу сынав ве аваландырувдыр. Эр бир адам силоскъа кирмезден эвель, атмосфераны калибрленген газ мониторы ярдымынен сынамакъ керек. Тестте материалгъа келишкен оксигеннинъ микъдары, янгъынгъа къаршы газнынъ концентрациясы ве зеэрли газнынъ севиелери олмакъ керек. Сынавлар бир къач севиеде япылмакъ керек, чюнки газлар стратификациялана. Даа агъыр газлар тюбюне якъын ерлешелер. Енъиль газлар тёпеге котериле.
Кириш вакътында даима мониторинг япмакъ керек. Материал бозулгъанда я да аваландырув шараит денъишкен сайын атмосфера денъише биле. Эр бир абитуриентнинъ кийген монитор денъишмелер акъкъында деръал хабер эте.
Кириштен эвель ве кириш вакътында зорнен аваландырмакъ керек. Оксигеннинъ хавфсыз севиесини сакъламакъ ве зеэрли я да янгъынгъа къаршы газларны чыкъармакъ ичюн вентиляция етерли олмакъ керек. Аваландырув авасыны чыкъарылгъан я да башкъа кирлетиджилер олгъан ерлерден дегиль де, темиз менбадан алмакъ керек.
Физикий хавфлар – ютмакъ ве къапкъангъа тюшмек
Силосларны темизлевде энъ ольдюриджи хавф – ютувдыр. Тургъун корюнген материал апансыздан йыкъылып, ишчилерни тонналарнен ири къатты мадделернинъ астына коме биле. Материалнынъ агъырлыгъы эксери алларда къуртарувны деерлик мумкюн этмей.
Ютмакъ материал бозулгъанда ве ички къуветини джойгъанда пейда ола. Бозув темизлев ишининъ озюнден, титревден я да материал юзюндеки ишчилернинъ агъырлыгъындан ола биле. Йыкъылув огютсиз ола биле ве ишчилерни бир къач саниеде коме биле.
Ютмакъ ичюн незарет тедбирлери – бу изоляция ве хавфсыз иш тертибатларыдыр. Ишчилер, эгер материал стабиллештирильмеген я да чыкъарылмагъан олса, устюнде материал олгъан силоскъа кирмемек кереклер. Бу, тюбюнден чалышмакътан зияде, тёпеден ашагъы темизлемек, материалны идаре этильген арттырувларнен чыкъармакъ демектир.
Темизлев ичюн кириш керек олгъанда, иш мейданынынъ устюндеки материалны чыкъармакъ я да стабиллештирмек керек. Буны кириштен эвель узакътан идаре этильген донатмалар ярдымынен силосны тёпеден темизлемек я да ишчилерни юкъарыдаки материалдан къорчалагъан платформадан чалышмакъ мумкюн.
Силоскъа багълангъан бутюн материалларнен чалышув донатмаларында локаут ве тагоут процедуралары къулланылмакъ керек. Бекленильмеген материал арекети олмасын деп, беслейиджилер, конвейерлер ве бошатув донатмалары килитленмек кереклер. Локаутны тек фарз этмек дегиль де, тешкермек керек.
Физикий хавфлар – юксекликтен тюшмек
Силосларны темизлемек ичюн чокъ вакъыт юксекликте чалышмакъ керек ола. Ишчилер силоскъа тёпедеки тешиклерден кире билелер, бунъа тырмашмакъ я да лифтлерни къулланмакъ керек. Диварларда топланувгъа етмек ичюн ички скелетлер керек ола биле. Бу юксекликлерден йыкъылув агъыр яраланув я да олюмге кетире биле.
Йыкъылувларгъа къаршы идаре этюв тедбирлери – бу къорчалайыджы перронлар, йыкъылувны шахсий тутмакъ ичюн системалар ве скелетлердир. Бутюн ачыкъ силос тёпелери этрафында къорчалайыджылар къоймакъ керек. Йыкъылувны токътаткъан системаларны, шу джумледен толу беден джюйрюклери ве йиплерни йыкъылув хавфы олгъан эр бир адам киймек керек. Йыкъылувны токътаткъан системаны керекли юкни котерип оладжакъ къурулышкъа беклемек керек.
Силос ичиндеки скелетлерни ихтисаслы хадимлер къурып, къулланмаздан эвель тешкермек кереклер. Истефлер озь юклерине, шу джумледен ишчилерге, донатмаларгъа ве устюне тюше биледжек материалларгъа коре япылмакъ керек.
Кириш мердивенлери ве мердивенлер яхшы вазиетте олмакъ керек. Зарарлангъан басамакълар, тайгъакъ ерлер ве перронларнынъ етишмегени — бу умумий хавфлар, оларны аз парагъа тюзетмек мумкюн.
Физикий хавфлар – донатмаларнен багълы
Темизлев донатмалары озь хавфларыны яраталар. Пневматик сындырыджылар, электрик алетлери ве гидравлик донатмалар, эгер оларны яхшы къорчаламасалар, кесюв, эзюв ве ампутациягъа кетире биле. Юксек басымлы сув акъызув донатмалары сув териге кирген ерде джиддий кесиклер, козь яраланувлары ве инъекция яраланувлары кетире биле.
Донатмаларнынъ хавфлы тарафларыны тешкерюв тедбирлери – бу къаравуллыкъ, локаут ве шахсий къорчалав алетлеридир. Арекеттеки къысымлар, бири-бирине тесир этмесин деп, оларны къорчаламакъ керек. Алетлерни эр бир къулланувдан эвель, оларнынъ яхшы вазиетте олгъаныны тешкермек керек. Къусурлы алетлерни хызметтен чыкъармакъ керек.
Юксек басымлы сув акъызув донатмаларыны огретильген кадрлар ишлетмек кереклер. Реактив ич бир вакъыт инсангъа догърултылмамакъ керек. Форсункада, эгер оператор ачувны йиберсе, джерьянны токътаткъан олю адам коммутаторы олмакъ керек.
Статик бошув олмасын деп, силосларда къулланылгъан бутюн донатмалар догъру ерлештирильмек керек. Бу, хусусан, янгъынгъа къаршы материалларнен я да патламакъ мумкюн олгъан атмосфераларда чалышкъанда пек муимдир.
Физикий хавфлар – шувулты ве титрев
Силосыны темизлемек – шамата къопаргъан иш. Пневматик сындырыджылар, вибраторлар ве материалларнен чалышкъан донатмалар хавфсыз сынъырлардан чокъ зияде сес чыкъара билелер. Юксек шувулты севиесинде къалмакъ вакъыт кечтикче даима эшитювнинъ джоюлувына кетире.
Гюрюльтиге къаршы идаре этюв чареси – эшитювни къорчалавдыр. Ишчилер, шувулты севиелери рухсет этильген сынъырдан зияде олгъанда, эшитювни къорчалагъан шейлерни, я да къулакъ тыкъынтыларыны, я да къулакълыкъларны киймек кереклер. Къорчалайыджылар бутюн чыкъыш девамында догъру ерлештирильмек ве кийильмек кереклер.
Донатмалардан кельген титрев эль къолу титрев синдромуны догъура биле, бу ал эллердеки нерваларгъа ве къан дамарларына зарар кетире. Незарет тедбирлери – бу экспозиция вакътыны сынъырламакъ, титревге къаршы эльванлар къулланмакъ ве титревни энъ эксик дереджеге еткизмек ичюн донатмаларны бакъмакътыр.
Химик хавфлылыкълар
Силосларны темизлемек ичюн къулланылгъан химиявий мадделер хавфлы ола биле. Иритиджилер, ювгъан мадделер ве дигер темизлейиджи мадделер тери агъырувына, нефес алувда проблемаларгъа кетире я да сагълыкъкъа даа джиддий тесир эте биле. Атта сув белли бир материалларнен къарыштырылгъанда, хавфлы шараитлер ярата биле.
Химик хавфлылыкъларгъа къаршы идаре тедбирлери – бу ерине къоймакъ, айырмакъ ве шахсий къорчалав алетлеридир. Имкян олгъанда, даа хавфсыз темизлейиджи мадделерни къулланмакъ керек. Ишчилерни эльван, козьлюк ве къорчалав урбасы ярдымынен алякъада олмакътан къорчаламакъ керек.
Темизлев ичюн сув къулланылгъанда, акъкъан сувда хавфлы мадделер ола биле. Акъкъан сувны керекли шекильде тутып, ёкъ этмек керек. Этраф муитнинъ кирленмеси ичюн дренажларны къорчаламакъ керек.
Эр бир темизлев амелиятындан эвель материалларнынъ хавфсызлыгъы акъкъында малюмат листлерини козьден кечирмек керек. Малюмат листлеринде темизленген материалнынъ ве къулланылгъан темизлейиджи мадделернинъ хавфлы тарафлары косьтериле. Оларда къорчалав тедбирлери акъкъында да ёлланма бериле.
Хавфлы энергияны идаре этмек .
Силосларны темизлегенде электрик, механик, пневматик ве гидравлик менбаларындан кельген хавфлы энергияны идаре этмек керек. Бекленильмеген энергия берюв агъыр яраланувгъа я да олюмге кетире биле.
Незарет чареси – локаут ве тагоут. Силоскъа багълы бутюн энергия менбаларыны бельгилемек, оларны айырмакъ ве килитлемек керек. Бунъа двигателлерге электрик кучю, клапанларгъа пневматик кучю ве донатмаларгъа гидравлик кучю кире.
Блокировка алетлерини ойле къулланмакъ керек ки, олар тесадюфий энергия берильмесининъ огюне кечсинлер. Эр бир ишчи озь килитини ве анахтарыны къоймакъ керек. Ишнинъ девам этеяткъаныны ве донатманы ишлетмек керекмейджегини бильдирмек ичюн биркалар къоймакъ керек.
Текширюв пек муимдир. Къолтукълар ве биркалар къоюлгъан сонъ, донатманынъ энергиясыз олгъаныны тасдыкъламакъ ичюн, оны сынамакъ керек. Бу тестни хавфлы алгъа огърайджакъ адам япмакъ керек.
Тиббий невбетчилик ве вазифеге азырлыкъ
Эр бир ишчи силос темизлевини япмагъа ярамай. Ишнинъ физикий талаплары, этраф муитнинъ хавфлылыгъынен бирлешип, ишчилернинъ сагълам олмасыны талап эте.
Тиббий невбетчилик программаларында ишке кириштен эвельки физики тешкерювлер, деврий тешкерювлер ве вакъиадан сонъки къыймет кесювлер олмакъ керек. Ишчилернинъ юрек-дамар сагълыгъына, нефес алув функциясына ве беден къабилиетине коре къыймет кесмек керек.
Юрек хасталыгъы, астма я да адале-такълет проблемалары олгъан ишчилернинъ силосларны темизлеген вакъытта хавфы зияде ола биле. Ишни тайинлегенде оларнынъ сынъырлангъаныны козь огюне алмакъ керек.
Вазифеге ляйыкълыкъкъа ишке ляйыкълыкъ да кире. Ишчилер ёрулгъан, хаста олгъан, иляджлар я да башкъа мадделернинъ тесири алтында къалгъан олсалар, оларны силос темизлемеге тайинлемек олмаз. Иш джедвеллери ойле япылмакъ керек ки, зияде ёргъунлыкъ олмасын.
Аджеле вазиетлерни планлаштырув ве къуртарув .
Бутюн тедбирлерге бакъмадан, авале вазиетлер пейда ола. Аджеле вазиетлерни планлаштырмакъ, олар олгъанда, акъибетлерни эксильте.
Аджеле планларда силостан къуртарув акъкъында къаиделери олмакъ керек. Къапалы ерден къуртармакъ къыйын ве чокъ вакъыт ала. Планда къуртарувны ким беджереджеги, насыл донатмалар къулланыладжагъы ве къуртарув насыл координация этиледжеги бельгиленмек керек.
Къуртарыджы махсулатлар олмакъ ве оларны бакъмакъ керек. Бунъа штативлер, лебедкалар, джюйрюклер ве къапалы ерде къуртарув ичюн керек олгъан дигер донатмалар кире. Ишчилерни донатмадан файдаланмагъа огретмек керек.
Ишчи экипаж ве къуртарув группасы арасында алякъа къурулмакъ керек. Алякъа системасы ишанчлы олмакъ керек ве иш башланмаздан эвель сынавдан кечирильмек керек.
Силосларны темизлемек башланмаздан эвель, бутюн ишчилернен авале планны козьден кечирмек керек. Ишчилер янгъын, маддий йыкъылув я да тиббий ярдым вакътында не япмакъ кереклигини бильмек кереклер.
Незарет ве ишни незарет этмек .
Силосларны хавфсыз темизлемек ичюн семерели незарет керек. Незаретчи ишнинъ хавфлы тарафларыны анъламакъ ве хавфсызлыкъ къаиделерини ерине кетирмек ичюн анда олмакъ керек.
Незаретчилер къапалы ерге кирюв тертибатлары ве силосларны темизлевнинъ махсус хавфлы тарафлары акъкъында огретильмек кереклер. Оларнынъ шараитлер хавфлы олгъанда ишни токътатмакъ вазифеси олмалы.
Бутюн силос темизлевлери ичюн иш рухсети берильмек керек. Рухсатта ишчилер, япыладжакъ иш, хавфлы тарафлар ве незарет тедбирлери язылмакъ керек. Рухсатны козьден кечирмек ве керек олгъанда янъыдан япмакъ керек.
Ишчилер озьлери беджерген вазифелерге ихтисаслы олмакъ кереклер. Квалификациягъа окъув, теджрибе ве косьтерильген бильги кире. Ишчилерни оларнынъ ихтисасы олмагъан вазифелерге тайинлемек олмаз.
Шахсий къорчалав алетлери .
Шахсий къорчалав алетлери – бу сонъки къорчалав сафыдыр. О, башкъа незаретлер етерли олмагъанда, ишчилерни къорчалай.
Силосларны темизлемек ичюн энъ аз къорчалав алетлери къатты къалпакълар, хавфсызлыкъ козьлюклери я да козьлюклер, эльванлар, къорчалав аякъкъаплары ве эшитювни къорчалав алетлеридир. Хавфлы ерлерге коре къошма донатмалар керек ола биле.
Силосларны темизлемек ичюн чокъ вакъыт нефес алув ёлларыны къорчаламакъ керек ола. Нефес алув къорчалавынынъ чешити хавфлылыкъкъа багълыдыр. Ава темизлеген респираторлар авадан кирли шейлерни чыкъаралар. Берильген ава респираторлары айры менбадан темиз ава бере.
Къорчалайыджы урба ишчилерни химиявий ве физикий хавфлардан къорчалай. Шараитке коре комбинезон, химиявий костюмлер ве иссиликтен къорчалав керек ола биле.
Бутюн шахсий къорчалав алетлери догъру ерлештирильмек ве оларны бакъмакъ керек. Ишчилерни озь техникасынен къулланмагъа огретмек керек.
Окъутув ве компетенция .
Окъутув – бу хавфсыз силос темизлевининъ эсасыдыр. Хавфлы алларны ве незарет тедбирлерини анълагъан ишчилер хавфсыз чалышмагъа зияде ынтылалар.
Башлангъыч дерслерде силосларны темизлевнинъ хавфлы тарафлары, риает этмек керек олгъан тертиплер ве хавфсызлыкъ донатмаларыны къулланув акъкъында айтылмакъ керек. Окъутув весикъалы олмакъ керек ве амелий нумайышлар олмакъ керек.
Янъыдан тасильни мунтазам аралыкъларнен кечирмек керек. Янъы хавфлар пейда ола, эски тертиплер денъише. Тезленмеген ишчилер озьлерине къаныгъып къалмакъ мумкюнлер.
Ишчилернинъ компетенциясыны тешкермек керек. Тест эм язма, эм де амелий къысымларны къабул этмели. Тесттен кечмеген ишчилер къошма тасиль алмакъ кереклер.
Незаретчилер незарет, авале ярдым ве хавфлы алларны танымакъ боюнджа къошма дерслер кечмек кереклер. Хавфсызлыкъ боюнджа огретильген незаретчилер къазаларнынъ огюне кечювде даа зияде самимийдирлер.
Хавфсызлыкъ медениети ве девамлы мукеммеллештирюв .
Энъ яхшы процедуралар ве донатмалар оларгъа къыймет кескен хавфсызлыкъ медениети олмаса, олар семерели дегиль. Хавфсызлыкъ медениети – бу не муим олгъаныны ве ишлер насыл япылгъаныны ортакъ анъламакътыр.
Хавфсызлыкънынъ мусбет медениети хавфлы вакъиалар ве якъын гъайыплар акъкъында хабер этмеге ярдым эте. Ишчилер хавфлы алларны корьгенде, олар акъкъында хабер этелер. Якъын гъайыплар олгъанда, оларны тешкерелер. Бу малюмат процедураларны яхшылаштырмакъ ичюн къулланыла.
Хавфсызлыкънынъ мусбет медениети къарарлар къабул этмекте хавфсызлыкънынъ эмиетини таный. Ишлеп чыкъарув басымы хавфсызлыкъны енъмей. Ишчилерден хавфсызлыкъны бозгъан къыскъа ёлларгъа чыкъмакъ риджа этильмей.
Хавфсызлыкънынъ мусбет медениети девамлыдыр. Иш биткен сонъ токътамай. О, планлаштырув, огретюв ве текрарлав вастасынен девам эте.
Хуляса
Силосларны темизлемек – бу хавфлы иш. Хавфлы алларгъа атмосфера хавфлары, ютулув, йыкъылув, донатмаларнен багълы хавфлар, химиявий хавфлар ве хавфлы энергия кире. Бу хавфлы алларны идаре этмек ичюн системалы ёнелиш керек, о, оларны бельгилемек, къыймет кесмек ве идаре этмекни къаврап ала.
Бу макъаледе тасвирленген незарет тедбирлери амелийдир ве оларны аз фиятнен омюрге кечирмек мумкюн. Сынав ве аваландырув атмосфера хавфларыны идаре этмек. Изоляция ве хавфсыз иш процедуралары ютувны идаре этелер. Периллер ве йыкъылувны токътаткъан системалар йыкъылувларны идаре этелер. Къаравуллыкъ ве локаут идареси донатмаларынынъ хавфлы тарафлары. Денъиштирюв ве къорчалав алетлери химиявий хавфлылыкъларны идаре этелер.
Семерели незарет, огретюв ве авале вазиетлерни планлаштырув пек муимдир. Ишчилер иш ичюн ихтисаслы ве донатылгъан олмакъ кереклер. Незаретчилер хавфсызлыкъ къаиделерини ерине кетирмек ве шараитлер хавфлы олгъанда ишни токътатмакъ кереклер.
Хавфсызлыкъ тек ишчилерни къорчаламакъ дегиль. Сёз объектни ве онынъ фаалиетини къорчаламакъ акъкъында да кете. Силосларны темизлеген вакъытта къаза махсулат чыкъарувнынъ гъайып олувына, донатмаларнынъ зарарланувына ве норматив джезаларгъа кетире биле. Хавфсызлыкъкъа япылгъан ятырым – бу масраф дегиль. Бу ишанчлы арекетлерге япылгъан ятырымдыр.
Силосларны темизлев хавфсызлыгъыны джиддий алгъан объектлер ичюн тек къазаларнынъ азлашмасы дегиль. Бундан да гъайры, бу ишчилернинъ даа яхшы азырлангъаны, темизлев амелиятлары даа ишанчлы олгъаны ве объектнинъ озь хавфларыны идаре этмеге къабилиетине даа буюк ишанчтыр.
